Bartholomeuskermis

heeft lange historie

ZEVENBERGEN – De Heilige Bartholomeus is de patroonheilige van de katholieke parochie in Zevenbergen. Zijn gedenkdag is 24 augustus. Al in de negentiende eeuw werden in Zevenbergen rond zijn gedenkdag feesten georganiseerd. Daaruit is de kermis ontstaan die wij nog kennen. Toen de najaarskermis een aantal jaren geleden – in 1998 om precies te zijn - weer terugkwam naar de Markt is de naam Bartholomeuskermis weer van stal gehaald door de Stichting Zevenement Zevenbergen. Die kermis begint altijd op dezelfde dag, namelijk op de eerste woensdag na de feestdag van de H. Bartholomeus. Als 24 augustus op woensdag valt, begint de kermis die dag. Wie in augustus 2005 de kermis op de Markt in Zevenbergen bezoekt zal zien dat de kramen en vermaakzaken nog publieksvriendelijker en afwisselender staan opgesteld dan vorig jaar. Dat is gebeurd op verzoek van de kermisexploitanten en zeker op verzoek ook van het publiek.

Het publiek is onmisbaar op de kermis. Zeker het jonge publiek. Daarom heeft de Stichting Zevenement Zevenbergen voor de kleintjes wat activiteiten toegevoegd aan de toch al drukke kermis. Op woensdag is de grimeploeg Blikvanger van de Stichting Stoffer en Blik aanwezig om alle kinderen te schminken. Kinderen die er uit willen zien als een clown, een leeuw, een hond of een fee kunnen woensdag van 15.00 tot 17.00 uur terecht in de kraam van Blikvanger voor de horeca op de Markt. Er komen waarschijnlijk ook nog enkele clowns naar het centrum van Zevenbergen.

De Bartholomeuskermis duurt tot en met zondag 28 augustus, dagelijks van 14.00 tot 24.00 uur. Als je in de gelegenheid bent moet je zeker eens een gesprek aanknopen met een van de kermisbazen. Bijvoorbeeld met Wim Scheffer, zijn vrouw Agnes of hun zoon Jean. De familie Scheffer staat dit jaar voor de vijftigste keer op de kermis in Zevenbergen en heeft voor de vaste klanten een aardige verrassing in petto.

Normen en waarden

De kermiswereld is een wereld op zich. Een wereld met eigen normen en waarden welke in acht genomen worden. Hoewel het beroep van kermisexploitant voor iedereen open staat, blijkt dat maar weinigen nieuwkomers het vol kunnen houden op de kermis. De onregelmatige werktijden, de stress, het reizen en trekken van de ene naar de andere kermis, het verantwoord kunnen pachten en dat soort beslommeringen maakt dat mensen die niet bekend zijn met het kermisbedrijf het vaak na één seizoen al noodgedwongen moeten opgeven.

Het beroep van kermisexploitant gaat veelal over van vader op zoon of van moeder op dochter en wordt derhalve met de paplepel ingegoten. Zo staat dit jaar de zesde generatie Scheffer in de kermis.

Immers: een kermisexploitant moet alles kunnen en alles weten:

Hij moet kunnen pachten, zijn attracties onderhouden en exploiteren, kennis hebben van de verschillende verpachtingsystemen en openstaan voor nieuwe ontwikkelingen. Dit is maar weinigen buiten het traditionele kermisbedrijf gegeven. Zoals reeds opgemerkt worden de eisen die aan de gemiddelde kermisondernemer gesteld worden, steeds hoger. De gemiddelde exploitant kan zijn zaak in Nederland alleen tussen Pasen tot november in bedrijf hebben. Dan verdient hij voor een heel jaar en dient er ook nog een reserve te worden opgebouwd om te investeren en om te kunnen pachten voor het daaropvolgende kermisseizoen. Gezien de steeds hogere bedrijfskosten is het verklaarbaar dat steeds meer kermisexploitanten hun werkterrein gaan uitbreiden middels tournees in de wintermaanden in het buitenland, middels het organiseren van winterkermissen in overdekte hallen, middels het organiseren van kerstmarkten etc.

Een ding is zeker: een kermisexploitant houdt niet van stilzitten en weet van aanpakken!

Ieder jaar moeten de kermisexploitanten vanaf half december tot en met maart daaropvolgend inschrijven voor kermissen waar hij wil staan. Het behoeft geen betoog dat de belangstelling voor de grotere kermissen zoals bijv. Amsterdam, Tilburg, Hoorn en Eindhoven zo groot is dat er hoge bedragen worden geboden voor een standplaats. Maar ook kleinere kermissen zoals de Bartholomeuskermis in Zevenbergen, winnen aan populariteit.

(Met dank aan kermisbond Bovak)

Vlnr: Jean, Agnes en Wim Scheffer. FOTO HENK DEN RIDDER

Familie Scheffer vijftig jaar op de kermis in Zevenbergen!

ZEVENBERGEN – Wim Scheffer (62) leunt op de vernieuwde schietsalon. Hij denkt diep na, maar kan niet vertellen waarmee zijn betovergrootvader langs de kermissen reisde. Wel weet hij dat zijn zoon Jean (36) de zesde generatie van de familie Scheffer is die in het kermisvak zit.

Zeker is bovendien dat de familie Scheffer dit jaar voor de vijftigste keer op de (Bartholomeus)-kermis in Zevenbergen staat.

“De tweede generatie draaide met de draaimolen”, verhaalt de Limburgse ondernemer. Geen draaimolen met een elektromotor, zelfs niet een die op stoomkracht werkte. “Nee, boven op de draaimolen was een plateau waar ze overheen liepen om de draaimolen aan de gang te krijgen. De molen werd dus met menskracht bewogen.” De overgrootvader van Wim Scheffer trok met paard en wagen van de ene kermis naar de andere. Wim Scheffer weet dat zijn voorgeslacht uit Limburg stamt maar dat betovergrootmoeder Dauphin heette en uit Frankrijk kwam. Nu is Dauphin ook weer een naam die al heel veel jaren met de kermiswereld mag worden geassocieerd. “In die tijd reden ze volgens mij met zo’n kijktentje rond. Het publiek kon dan kijken naar dingen als een schaap met vijf poten.”

Omdat er altijd een zoon in de familie werd geboren is de naam Scheffer altijd verbonden gebleven aan deze reizende familie. “Een oom van mij heeft een schommel en een draaimolen gehad. Uit die oude tijd heeft mijn broer veel meer foto’s omdat hij zelf ook weer een draaimolen heeft.”

De vader van Wim, Jean Scheffer, had een schiettent, hangpaardjes en vliegtuigjes waarmee hij stad en land afreisde. “Met die drie zaken kwam mijn vader naar Zevenbergen. In 1955 voor de eerste keer.” Zevenbergen werd toen nog in twee stukken gesneden door de haven. En de Arenbergstraat was zo’n beetje de nieuwste wijk van het stadje, waar de suikerindustrie toen nog welig tierde. De kermis was zowat het enige vermaak op de kalender. Carnaval werd achter gesloten deuren en dichte gordijnen gevierd en termen als braderie en countryfestival waren nog onbekend.

Maar de kermis bestond al wel. Twee kermissen zelfs. De voorjaarskermis rond Pinksteren en de zomerkermis vanaf de eerste woensdag na 24 augustus. Die dag is de feestdag van de Heilige Bartholomeus, die zijn naam heeft gegeven aan de parochie in Zevenbergen. Al zeker 150 jaar geleden vieren de katholieken feest op die dag. De kermis is enige tijd verbannen geweest naar het westelijk haventracé, maar het gebrek aan horeca droeg daar niet bij aan een sfeervol evenement. Veel protesten leidden er in 1998 toe dat de kermis terugkwam naar de Markt. De prijs die toen moest worden betaald was de afschaffing van de pinksterkermis. Maar sinds 1998 is de kermis ook op zondag. Dat jaar deed ook de historisch verantwoorde naam Bartholomeuskermis zijn intrede.

Wim Scheffer ging vanaf het begin met zijn vader mee. Uit die eerste jaren kan Wim zich herinneren dat zij vader met de zaak tegen het buskotje op de Markt stond. “Er stond een schommel van Leander. De autoscooter van Janvier. En niet te vergeten de rups en de treintjes van Roels.” Het zijn stuk voor stuk namen van families met veel kermishistorie.

Woensdag was traditioneel de beste dag van de kermis in de jaren vijftig en zestig. Dan was ook het concours hippique met paardenmarkt. De kermis begon ’s morgens om negen uur al te draaien en de cafés zaten vol. “We werkten hele dagen. Mijn vrouw Agnes en ik en onze drie zonen”, weet Wim Scheffer nog goed. Toen werd de weekmarkt al op donderdag gehouden maar was zaterdag de laatste dag van de kermis. “Er werd vroeger veel meer naar de kermis toegeleefd. Door het jaar heen waren er bijna geen evenementen. Er werd toen zelfs voor de kermis nog extra gejuind zodat de mensen wat te verteren hadden”, zegt Scheffer.

Sinds 2004 wordt de Bartholomeuskermis in Zevenbergen niet meer door de gemeente georganiseerd. Henk-Jan en Karin Jonker-Blokker uit Hippolytushoef, die al meer dan twintig jaar met de autoscooter naar Zevenbergen komen, hebben de organisatie overgenomen. Een goede zaak, vindt Scheffer: “Henk-Jan kent de vaste mensen hier op de kermis. Bovendien leurt hij niet met andere ondernemers.” Dat laatste is voor veel kermisbazen belangrijk. Het is niet moeilijk om snel een kermis op te bouwen met samengeraapte zaken. Moeilijker is het een kermis op te bouwen met continuïteit. Dat is de laatste jaren in Zevenbergen wel gebeurd en dat kan Henk-Jan Jonker verder uitbouwen. “Zo lang hij de organisatie in handen houdt, blijft de kermis in Zevenbergen voor ons betaalbaar. Je hebt ook van die organisatiebureaus. Maar die willen overal aan verdienen. Zelfs aan de stroom die ze leveren”, zegt Scheffer.

Veel groeimogelijkheden ziet Scheffer niet in Zevenbergen. Hij vindt dat de laatste herinrichting van het haventracé de kermis geen goed heeft gedaan. Op het oostelijk haventracé kunnen geen grote zaken worden geplaatst. “Een keer wat andere vermaakzaken is naar mijn idee een goede zaak.”

Inmiddels hebben Wim en Agnes Scheffer hun zaak officieel overgedaan aan hun zoon Jean. Die heeft de schietsalon in een modern jasje gestoken. Een flitsende uitstraling met veel bekende filmsterren. De klant zal ook merken dat hij bij Scheffer niet alleen met luchtdrukbuksen kan schieten. Er liggen sinds kort ook een paar paintball-buksen. Wim en Jean staan nu per jaar op ongeveer 48 kermissen.

Jean Scheffer heeft nu drie zaken: de schietsalon, de Aladin en een spelwagen. Zijn vrouw Angela en hun 4-jarige dochter Shalina vinden Zevenbergen ook een erg leuke kermis. Voorlopig blijven Wim en Agnes Scheffer naar de Bartholomeuskermis in Zevenbergen komen.

Vijftig jaar op de kermis. Vijftig jaar vliegen de kogels hen rond de oren. Toch zijn ze nog nooit door een kogeltje geraakt. “Dat zou een teken van onoplettendheid zijn.” Vijftig jaar kermis. “Een aangeboren traditie. Is van vader op zoon overgegaan. En het vrije ondernemerschap spreekt me nog steeds aan.”

Voor alle vaste klanten hebben Wim, Agnes en Jean Scheffer tijdens de komende Bartholomeuskermis een verrassing in petto.